लोप हुने अवस्थामा पुगेको सराय नाच संरक्षणमा युवा

कपिलबस्तु, असोज २८ गते । विगत केही वर्ष यता देखि कपिलवस्तु लगायत लुम्बिनी प्रदेशको विभिन्न जिल्लामा ऐतिहासिक मौलिक सांस्कृतिक सराय नाच प्रतिको लोकप्रियता घट्दै गएको छ । सराय नाच प्रतिको लोकप्रियता घटे संगै कपिलवस्तु नगरपालिका –९ कुस्मा टोल विकासका स्थानीय युवा सराय नाचको संरक्षणमा जुटेका छन ।
हालका समयमा अधिकांश युवा शक्ति विदेश पलायन हुनु,भएका युवा पनि धर्म, संस्कृति प्रतिको चासो नदेखिने भएकाले सांस्कृति जगेर्ना गर्ने उद्देश्यले सरायको नाचको संरक्षणमा जुटेका स्थानीय पुर्ण प्रसाद पौडेलले बताउनुभयो ।
सराय नाच प्राय दशैको टिकाको दिन देखि पुर्णिमाको दिन सम्म देवीका शक्तिपीठमा हतियार जुधाएर नाच्ने गरिन्छ । दानव माथि देवताले विजयी हाँसिल गरेपछि त्यसको खुशीयालीमा सराय नाच नाचिने जनविश्वास रहिआएको छ ।
यो नाच पञ्चेबाजाका साथ धेरै मानिसहरूले गोलो घेरा बनाइ खुडा, तरबार, खुकुरी लगायतका हतियार लिई नाच्ने गर्दछन् । सरायमा तीनवटै विधा नृत्य, गायन र खेल समावेश भएको हुन्छ । यसरी तीनवटै विधाको सम्मिश्रण हुने यो गीत गाउँदा नौमती बाजाहरू बजाइन्छन् ।
गाउने तथा नाच्नेहरूप्ले हातमा प्रायः तरबार लिएका हुन्छन् । गीत आरम्भ भए पछि गीतको विकास सँगै गायकले कुनै बेला तरबार नचाउँछन् अनि कुनै बेला तरबार जुधाउँछन् ।
यो गीत देवीको मन्दिरको आसपासमा सामूहिक रूपमा गाइन्छ यसमा एउटाले भट्याउँछ भने अरूले “बाडखै“ अथवा “हो“ भनेर उच्चारण गर्दछन् । सरायलाई ठाउअनुसार सराय सराएँ वा वाख्खै पनि भन्ने गरिन्छ ।
विगत परापुर्ब काल देखि चल्दै आएको यस प्रकारका कला सांस्कृतिहरू पुराना पुस्ता सकिंदै जाँदा संस्कृति पनि मेटिदै जाने भएकाले पनि आउदो पुस्ताका जगेर्ना गर्नका लागि पनि यस प्रकार सांस्कृतिक नाच वा जात्रा वचाई राख्न जरूरि देखिन्छ ।