काठमाण्डौ – आजदेखि मलमास अर्थात् अधिकमास शुरु भएको छ । आउँदो असार १ गतेसम्म अधिकमास रहने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ ।
हरेक ३२ महिना १६ दिन एक घण्टा ३६ मिनेटमा आउने मलमास अर्थात् अधिकमास आजदेखि शुरु भएको हो । ज्योतिषीय गणनाअनुसार ३६५ दिनको वर्ष हुन्छ । वर्षमा सौर र चान्द्रमास हुन्छन् । दुवैलाई समन्वय गर्न ३२ महिना १६ दिन एक घण्टा ३६ मिनेटमा मलमास वा अधिकमास आउँछ ।
एउटा औँशीदेखि अर्को औँशीसम्म सङ्क्रान्ति छैन भने त्यो महिनालाई मलमास वा अधिकमास भनिने विभिन्न शास्त्रीय ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको ज्योतिष एवं वास्तुविद् शिवप्रसाद पोखरेलले बताउनुभयो । दुई वटा सङ्क्रान्ति भएको महिना क्षयमास हो । मलमास अर्थात् अधिकमासमा नित्य कर्म पूजा, पाठ, जप, ध्यान गर्न बाधा नहुने धर्मशास्त्रविद् प्रा.डा देवमणि भट्टराईले बताउनुभयो ।
त्यस्तै पहिल्यैदेखि गर्दै आएको व्रतलाई नियमितता दिन हुने तर नयाँ व्रतको शुरुवात गर्नु नहुने नियम रहेको पनि उहाँले बताउनुभयो । बृहस्पति र शुक्र अस्त भएका बेला गर्न नहुने जति कर्म मलमासमा पनि गर्न नहुने उहाँको भनाइ छ ।
यसैबीच काठमाण्डौको चन्द्रागिरि नगरपालिका अन्तर्गत मच्छेगाउँको मत्स्यनारायण मन्दिरमा आजदेखि पुरुषोत्तम मेला शुरु भएको छ । हरेक मलमासमा जस्तै यस वर्ष पनि मत्स्यनारायण मन्दिरमा आजदेखि एक महिनासम्म पुरुषोत्तम मेला चल्नेछ ।
मत्स्यनारायण मन्दिरमा मलमासको समयमा भगवान् विष्णुको पूजा–आराधना गर्न नेपाल तथा भारतबाट लाखौँ भक्तजन आउने गर्छन् । पोखरीले घेरिएको यस मन्दिरमा हरेक तीन वर्षमा वा अतिरिक्त महिनामा विशेष मत्स्यनारायण मेला पनि लाग्ने गरेको छ ।
कीर्तिपुर, कलङ्कीको तीनथाना र थानकोटबाट झण्डै ३/४ किलोमिटर दूरीमा रहेको मत्स्यनारायण मन्दिर १७ सय वर्षअघि निर्माण भएको हो । यहाँ ४ हजार वर्षअघि पोखरी स्थापना भएको रेकर्ड रहेको मन्दिर मेला व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । मच्छेनारायण मन्दिरमा माछाको मुखबाट प्रकट भएको एक फिट अग्लो चार हातमा शङ्ख, चक्र, गधा र पद्म लिएको मूर्ति देख्न सकिन्छ ।
