तनहुँ, असोज २३ गते । व्यास नगरपालिकाभित्र रहेका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पुरातात्विक सम्पदाको पहिचान, अभिलेखीकरण र संरक्षणका लागि विशेष अभियान अघि बढाइएको छ ।
नगरको मौलिक इतिहास र सांस्कृतिक पहिचान झल्काउने सम्पदाको व्यवस्थित अभिलेख तयार गरी भावी पुस्ताका लागि सुरक्षित राख्ने उद्देश्यले व्यास नगर प्रज्ञा प्रतिष्ठानले अभियान सञ्चालन गरेको हो ।
प्रतिष्ठानले नगरभित्रका सय वर्षभन्दा पुराना सम्पदाको विस्तृत विवरण सङ्कलन गरी ‘व्यास नगर सम्पदा’ नामक पुस्तक प्रकाशन गर्ने, महत्वपूर्ण सम्पदाको फोटो ग्यालरी तयार गर्ने तथा वृत्तचित्र निर्माण गर्ने योजना अघि सारेको छ । यसबारे प्रतिष्ठानले शुक्रबार दमौलीमा पत्रकार सम्मेलन गरी जानकारी दिएको हो ।
व्यास नगर प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपति काशीनाथ न्यौपानेले ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक सम्पदा नगरको पहिचान र इतिहासका महत्वपूर्ण आधार भएकाले तिनको खोज, अभिलेखीकरण र संरक्षणलाई प्राथमिकता दिइएको बताउनुभयो ।
“हाम्रो इतिहास र मौलिक पहिचान बोकेका सम्पदा संरक्षण गर्न नसके भावी पुस्ताले आफ्नो नगरको ऐतिहासिक महत्व बुझ्ने आधार गुमाउन सक्छन् । त्यसैले सम्पदाको पहिचान गरी प्रमाणसहित अभिलेख तयार गर्ने र संरक्षणलाई पर्यटनसँग जोड्ने काम अघि बढाएका छौँ,” उहाँले भन्नुभयो ।
पुरातात्विक सम्पदा अभिलेखीकरण समितिका संयोजक देवीबहादुर बस्नेतले नगरका वडास्तरमा पुगेर स्थानीय सम्पदाको पहिचान तथा छनोट गर्ने काम भइरहेको जानकारी दिनुभयो । प्रत्येक वडाबाट छनोट भएका राष्ट्रिय तथा स्थानीय महत्वका सम्पदाको तस्बिरसहित अभिलेख तयार गरिने उहाँले बताउनुभयो ।
“स्थानीयस्तरमा रहेका धेरै सम्पदाको ऐतिहासिक महत्वबारे पर्याप्त जानकारी र दस्तावेज छैनन् । कुन सम्पदा कहाँ छ, त्यसको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्व के हो भन्ने विवरण व्यवस्थित रूपमा सङ्कलन गरेर अभिलेखमा राख्ने हाम्रो लक्ष्य हो,” बस्नेतले भन्नुभयो ।
उहाँका अनुसार सय वर्षभन्दा पुराना सम्पदाको विस्तृत विवरण समेटेर एकीकृत अभिलेख तयार गरिनेछ । यसबाट सम्पदाको अवस्था पहिचान गर्न, संरक्षणका लागि प्राथमिकता निर्धारण गर्न र तिनको महत्व नयाँ पुस्तासम्म पु¥याउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रतिष्ठानले सम्पदाको संरक्षणसँगै व्यास पराशर क्षेत्र, छाब्दी बाराही र तनहुँसुरलगायतका ऐतिहासिक तथा धार्मिक गन्तव्यको जानकारी प्रविधिमार्फत उपलब्ध गराउने तयारीसमेत गरेको छ ।
गोष्ठी सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समितिका संयोजक महाप्रसाद हड्खलेका अनुसार ती गन्तव्यमा क्यूआर कोडमार्फत पाँच भाषामा डिजिटल सूचना उपलब्ध गराउने योजना छ ।
उहाँले पुरातात्विक सम्पदालाई पर्यटन विकाससँग जोड्दा स्थानीय संस्कृति, परम्परा र रैथाने खानाका परिकारको पहिचान प्रवद्र्धन गर्नसमेत सहयोग पुग्ने बताउनुभयो ।
सम्पदा अभिलेखीकरण र संरक्षण सम्बन्धी अभियानबारे जनचेतना विस्तार गर्न मङ्सिर २५ देखि २७ गतेसम्म दमौली सभा गृह परिसरमा व्यास नगर पुरातात्विक सम्पदा एवम् ग्रामीण पर्यटन मेला आयोजना गर्ने तयारी गरिएको छ ।
मेला प्रस्तावना एवम् प्रगति प्रतिवेदन लेखन समितिका संयोजक प्रज्ञा हरिसिंह गुरुङका अनुसार मेलामा सम्पदाको महत्वबारे विचार गोष्ठी, वृत्तचित्र निर्माण तथा स्थानीय संस्कृति प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछन् ।
प्रतिष्ठानले मेलालाई प्लास्टिकका बोतल र गिलासमुक्त बनाउने योजना पनि अघि सारेको सूचना तथा प्रचार प्रसार समिति संयोजक मिला दरैले बताउनुभयो ।
