गुलरिया (बर्दिया), पुस २३ गते । माटो प्राकृतिक उपचारका लागि महत्वपूर्ण मानिएको कोसेबाली खेती बर्दिया लगायतका तराईको जिल्लामा घट्दैगएको छ । तीन तहकै सरकारले कोसेबाली खेती प्रणालीमा ध्यान नदिँदा कोशेबाली खेती घट्दै गएको एक कार्यक्रमका सहभागीहरूले बताएका छन् ।
बर्दियाको गुलरिया, मधुवन र ठाकुरबाबा नगरपालिकाका अगुवा किसानले सो कुरा बताएका हुन् । स्थानीय तहले कोसेबाली खेतीका लागि कुनै पनि कार्यक्रम नराखेको गुनासो उनीहरूले गरेका छन् ।
कृषकहरूले अरु खाद्यन्न बाली खेतीमा जोड दिने गरेको र कुनै पनि निकायले कोसेबाली खेतीका लागि प्रबर्धन नगरेको मधुवन नगरपालिकाका अगुवा किसान गजेन्द्रराज पोखरेलले बताउनुभयो । नगरपालिकाले अरु बाली खेतीमा अनुदान दिने, प्रबर्धन गर्दै आए पनि कोसेबालीलाई उपेक्षा गरेको उहाँको गुनासो छ ।
कोसेबाली अनुसन्धान कार्यक्रम खजुरा बाँकेको आयोजनामा कोसेबाली खेती तथा बीउ उत्पादन उन्नत प्रविधिसम्बन्धी स्थलगत तालिममा सो कुरा उठेको हो । अगुवा किसानले कोसेबाली खेती नगरेको कारणले माटोको उर्वरा शक्ती घट्दैगएको बताएका छन् ।
खेती प्रणालीमा एक बर्षमा एक पटक कोसेबालीको खेती गर्दा माटोको उर्वराशक्ती बढ्ने, रासायनिक मलको प्रयोगमा कमी ल्याउन सकिने र किसानलाई मुनाफा पनि बढी हुने भएकाले कोसेबाली खेतीलाई प्रवर्धन गर्नुपर्ने गुलरिया नगरपालिका १ खैरापुरका कृषक दिपक पौडेलले बताउनुभयो ।
उहाँले किसानहरू कोसेबाली खेती प्रविधिको बारेमा पर्याप्त सचेतना र जानकारीको आवश्यक भएको बताउनुभयो । मधुवन नगरपालिकाका कृषि विकास शाखाका प्रमुख एकराज वलीले यस वर्ष पहिलो पटक कोसेबाली खेतीको प्रवर्धनका लागि बजेट विनियोज गरेको बताउनुभयो । आगामी वर्षमा अन्य खेती प्रणालीका लागि भन्दा पनि कोसेबाली खेतीको प्रवर्धन गर्ने योजना ल्याउने बताउनुभयो ।
कोसेबाली अनुसन्धान कार्यक्रम खजुराको कार्यक्रम संयोजक डा. अनिल पोखरेलले राज्यले अपहेलित गरे पनि किसानहरू कोसेबाली खेती अपनाउँदै आएको बताउनुभयो । उहाँले अरु बालीहरूको तुलनामा आम्दानी राम्रो र माटोको उर्वराशक्ती बढाउने भएकाले किसानले कोसोबाली खेती गर्दैआएको बताउनुभयो ।
अझै पनि सरकारले र किसानले कोसेबालीलाई मुख्यबालीको रुपमा नलिएको हुनाले यसको खेतीमा कमी आएको डा. पोखरेलले बताउनुभयो । बर्दियामा उखु, धान र गहुँ खेतीको विस्तारसँगै कोसेबाली ओझेलमा परेको छ । कोसेबाली ओझेलमा परेसँगै माटोको उर्वराशक्तिमा कमी आउँदा रासायनिक मलको माग बढ्दैगएको छ ।
