कपिलवस्तु जिल्लाको मायादेवी गाउँपालिका–१, बरोर्हियाकी ३५ वर्षीया तारा चाई आज सफल व्यवसायिक तरकारी किसानका रूपमा चिनिन थालेकी छन् । कहिल्यै घरबाहिर ननिस्कने परिवेशबाट आत्मनिर्भर व्यवसायी बन्नेसम्मको उनको यात्रा ग्रामीण महिलाका लागि प्रेरणाको उदाहरण बनेको छ ।
मधेसी समुदायको परम्परागत सामाजिक संरचनाले बुहारीलाई घरबाहिर निस्कन सीमित गरिन्थ्यो । तारा पनि यही परिवेशमा हुर्किइन् । सात सदस्यीय परिवार, सीमित शिक्षा र कमजोर आर्थिक अवस्थाले उनका छोराछोरीको भविष्यप्रति उनी सधैं चिन्तित रहन्थिन् ।
२०७६ सालतिर गाउँमा ‘परिवर्तनका लागि बालबालिका, युवा र समुदाय परियोजना’ अन्तर्गत महिलाहरूका लागि बैठक सुरु भयो । तारा सहभागी हुन चाहन्थिन्, तर सुरुमा परिवारबाट अनुमति पाउन सकिनन् । पछि गाउँकै एक महिलाले श्रीमान्सँग छलफल गरेपछि उनी बैठकमा सहभागी हुन पाइन् । पहिलो बैठकमै ‘अन्नपूर्ण आत्मनिर्भर महिला समूह’ गठन भयो र समूहकी दिदीबहिनीहरूले उनलाई कोषाध्यक्षको जिम्मेवारी सुम्पिए ।
समूहमा आबद्ध भएपछि तारा स्वास्थ्य, सरसफाइ, कुरीति र महिला सशक्तीकरणका विषयमा सक्रिय बन्दै गइन् । तर केवल सामाजिक गतिविधिले मात्र घरको आर्थिक समस्या समाधान नहुने बुझाइपछि उनले आफ्नै ६ कठ्ठा जमिनमा तरकारी खेती सुरु गरिन् ।
यसै क्रममा दलित सामाजिक विकास केन्द्र र युनाइटेड मिसन टु नेपालको सहकार्यमा सञ्चालित परियोजनाअन्तर्गत उनलाई तीन दिने व्यवसाय योजना तालिम दिइयो । तालिमपछि समूहको सिफारिसमा व्यवसायिक खेतीका लागि २५ हजार रुपैयाँ आर्थिक सहयोग प्राप्त भयो । त्यसपछि परिवारले वार्षिक ४० हजार रुपैयाँमा दुई बिघा खेत भाडामा लिएर व्यवसायिक तरकारी खेती विस्तार गर्यो ।
परिवारभित्र जिम्मेवारी बाँडफाँड गरियो । तारा र उनका श्रीमान् उत्पादनमा लागे, ससुराले बजार व्यवस्थापन सम्हाले, सासुले सहयोगी काम गरिन् भने विद्यालय बिदाका बेला छोराछोरी पनि खेतीमा हातेमालो गर्न थाले ।
हाल उनीहरूले फूलगोभी, बन्दागोभी, टमाटर, मटर, आलु, केरा र खुर्सानीलगायतका तरकारी उत्पादन गर्दै आएका छन् । यसबाट वार्षिक करिब सात लाख रुपैयाँ बराबरको आम्दानी हुन थालेको तारा बताउँछिन् । “अहिले बैंक र लघुवित्तमा खाता खोलेकी छु, परिवार र छोराछोरीको बीमा पनि गरिसकेकी छु,” उनी भन्छिन् ।
आज तारा चाई सफल किसानका रूपमा स्थानीय तहमा परिचित छिन् । वडा कार्यालय र कृषि शाखाबाट पनि उनले आवश्यक प्राविधिक सहयोग पाइरहेकी छन् । उनको सफलताबाट प्रेरित भएर सोही समूहकी अन्य महिलाले पनि व्यवसायिक खेती सुरु गरेका छन् । तारा चाईको कथा ग्रामीण महिलाको आत्मनिर्भरता र सम्भावनाको सशक्त उदाहरण बनेको छ ।
कर्म र खेतीले बदलिएको तारा चाईको जीवन
