कपिलवस्तु, १० कात्तिक। स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको उद्देश्य, महत्त्व, उपलब्ध सेवा तथा सुविधाहरू र सेवा प्राप्त गर्ने प्रक्रियाबारे विद्यार्थीहरूलाई जानकारी गराउने उद्देश्यले तौलेश्वरनाथ संस्कृत माध्यमिक विद्यालयमा स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी अभिमुखीकरण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।
स्वास्थ्य बीमा बोर्ड, जिल्ला सम्पर्क शाखा कार्यालय कपिलवस्तुको तर्फबाट सञ्चालन गरिएको उक्त अभिमुखीकरण कार्यक्रममा कक्षा ८ देखि १२ सम्म अध्ययनरत विद्यार्थीहरूलाई स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमका विभिन्न पक्षबारे जानकारी गराइएको थियो। कार्यक्रममा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको परिचय, यसको आवश्यकता र महत्त्व, बीमामा आबद्ध हुने प्रक्रिया, नयाँ दर्ता तथा नवीकरण गर्ने तरिका, बीमामार्फत उपचार सेवा प्राप्त गर्ने विधि र स्वास्थ्य बीमा परिचयपत्र हराएमा वा नष्ट भएमा प्रतिलिपि प्राप्त गर्ने प्रक्रियालगायतका विषयमा सहजीकरण गरिएको थियो।
कार्यक्रमको प्रमुख विषयवस्तु स्वास्थ्य बीमा बोर्डद्वारा परिमार्जित *सुविधा थैली (चौथो संशोधन), २०८३* का प्रमुख विशेषता, व्यवस्था तथा कार्यान्वयनसँग सम्बन्धित विषयहरू रहेका थिए। परिमार्जित सुविधा थैलीमा समेटिएका स्वास्थ्य सेवाका विभिन्न विधा, औषधि, प्रयोगशाला परीक्षण, शल्यक्रिया, उपचार प्रक्रिया तथा अन्य सुविधाबारे विद्यार्थीहरूलाई विस्तृत रूपमा जानकारी प्रदान गरिएको थियो। स्वास्थ्य बीमाले नागरिकलाई स्वास्थ्य उपचारका क्रममा उत्पन्न हुन सक्ने आर्थिक जोखिम न्यूनीकरण गर्न र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा पहुँच विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने विषयमा समेत प्रकाश पारिएको थियो।
अभिमुखीकरणका क्रममा स्वास्थ्य बीमाअन्तर्गत उपलब्ध बहिरङ्ग सेवा (OPD), आकस्मिक सेवा (Emergency) तथा अन्तरङ्ग सेवा (IPD) सम्बन्धी व्यवस्था, उपचार सेवा प्राप्त गर्ने प्रक्रिया, आवश्यक कागजात तथा सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थाले पालना गर्नुपर्ने प्रावधानहरूबारे जानकारी गराइएको थियो। साथै, स्वास्थ्य बीमाको सुविधा उपयोग गर्दा बीमितले अपनाउनुपर्ने प्रक्रिया, चिकित्सकको सिफारिस तथा उपचारसम्बन्धी कागजातको महत्त्व र नियमानुसार सेवा प्राप्त गर्नुपर्ने विषयमा विद्यार्थीहरूलाई स्पष्ट पारिएको थियो।
त्यसैगरी, स्वास्थ्य बीमामा आबद्ध परिवारले प्राप्त गर्ने सेवा सुविधाको सीमा, बीमा नवीकरणको आवश्यकता, प्रथम सेवा विन्दुबाट उपचार सुरु गर्नुपर्ने व्यवस्था तथा आवश्यकताअनुसार प्रेषण (Referral) सेवा लिने प्रक्रियाबारे पनि सहजीकरण गरिएको थियो। प्रथम सेवा विन्दुमा आवश्यक उपचार सेवा उपलब्ध नभएको अवस्थामा नियमानुसार प्रेषण पुर्जी लिएर अन्य सूचीकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट सेवा लिन सकिने व्यवस्थाबारे विद्यार्थीहरूलाई अवगत गराइएको थियो।
स्वास्थ्य बीमा परिचयपत्र हराएमा वा नष्ट भएमा प्रतिलिपि प्राप्त गर्ने प्रक्रिया, डिजिटल माध्यमबाट बीमासम्बन्धी विवरण हेर्न सकिने व्यवस्था तथा स्वास्थ्य बीमाको सदस्यता र सेवा सुविधासम्बन्धी जानकारी प्राप्त गर्ने माध्यमहरूबारे पनि कार्यक्रममा चर्चा गरिएको थियो। यसबाट विद्यार्थीहरूले स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी व्यावहारिक जानकारी हासिल गर्नुका साथै आवश्यक परेको समयमा आफू र आफ्नो परिवारका सदस्यलाई स्वास्थ्य बीमाको सेवा प्राप्त गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रममा स्वास्थ्य बीमा बोर्ड, जिल्ला सम्पर्क शाखा कार्यालय कपिलवस्तुका जिल्ला संयोजक वशिष्ठ तिवारीले कक्षा ११ र १२ का विद्यार्थीहरूलाई सहजीकरण गर्नुभएको थियो भने दर्ता अधिकारी सूर्य प्रसाद पाण्डेले कक्षा ८ देखि १० सम्मका विद्यार्थीहरूलाई स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमका विषयमा जानकारी गराउनुभएको थियो। दुवै सहजकर्ताले विद्यार्थीहरूको तहअनुसार स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै कार्यक्रमको उद्देश्य, उपलब्ध सुविधाहरू र सेवा प्राप्त गर्ने प्रक्रियाबारे प्रस्ट पार्नुभएको थियो।
स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमप्रति नागरिकको जानकारी र पहुँच अभिवृद्धि गर्न विद्यालय तहका विद्यार्थीहरूलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिने यस्ता अभिमुखीकरण कार्यक्रमले महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। विद्यार्थीहरू परिवार र समुदायसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिने भएकाले उनीहरूमार्फत स्वास्थ्य बीमाको उद्देश्य, महत्त्व र उपलब्ध सुविधाबारे घरपरिवार तथा समुदायसम्म सही सूचना प्रवाह गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
स्वास्थ्य उपचारमा हुन सक्ने अनपेक्षित आर्थिक भार कम गर्दै नागरिकलाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवामा पहुँच सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य बोकेको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन जनचेतना विस्तार, सेवाग्राहीलाई सही जानकारी प्रदान गर्ने तथा उपलब्ध सुविधाको उचित उपयोग गर्न प्रेरित गर्ने कार्य आवश्यक रहेको छ। यसै सन्दर्भमा विद्यालयस्तरमा सञ्चालन गरिएको उक्त अभिमुखीकरण कार्यक्रमलाई स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी जानकारी विस्तार गर्ने तथा विद्यार्थीहरूमा स्वास्थ्य सुरक्षाप्रतिको सचेतना अभिवृद्धि गर्ने प्रयासका रूपमा लिइएको छ।
